Nederland heeft een bijzondere reputatie in het internationale voetbal. We zijn uitstekend in het ontdekken, opleiden en ontwikkelen van talent. Maar zodra een speler echt doorbreekt, staan de grote clubs uit Engeland, Spanje en Duitsland klaar met een goed gevulde portemonnee.
De speler vertrekt, de buitenlandse club wint de prijzen en Nederland kijkt trots toe.
Herkenbaar? Precies dat dreigt nu ook te gebeuren met kunstmatige intelligentie.
De Boardroom stelde onlangs op LinkedIn een scherpe vraag: zijn de grootste Nederlandse AI-deals een fundament voor onze toekomst of juist een valkuil?
Aanleiding zijn twee spectaculaire investeringsrondes rond AI-bedrijven met sterke Nederlandse wortels. CuspAI, mede opgericht door de Nederlandse AI-wetenschapper Max Welling, haalde 450 miljoen dollar op bij een waardering van 2,6 miljard dollar. General Intuition, opgericht door de Nederlander Pim de Witte, sloot een Series A van 320 miljoen dollar bij een waardering van 2,3 miljard dollar.
Dit zijn bedragen om trots op te zijn. Ze bewijzen dat Nederlands AI-talent internationaal op het hoogste niveau meespeelt. Maar ze leggen ook een zwakke plek bloot.
De investeerders achter deze enorme bedragen zijn namelijk vooral buitenlandse bedrijven en investeringsmaatschappijen. Het geld waarmee deze ondernemingen kunnen doorgroeien, komt voor een groot deel uit de Verenigde Staten en andere landen.
We kunnen in Nederland talent ontwikkelen, ideeën bedenken en veelbelovende bedrijven starten. Maar beschikken we zelf ook over voldoende kapitaal om deze ondernemingen langdurig te laten doorgroeien?
Nederland lijkt op een voetbalclub met een fantastische jeugdopleiding, maar zonder het budget om de beste spelers vast te houden.
In het voetbal is dat vooral teleurstellend. We zien Nederlandse sterren schitteren bij buitenlandse clubs, terwijl onze eigen teams steeds meer moeite hebben om een belangrijke rol in Europa te spelen.
Bij AI zijn de mogelijke gevolgen veel groter.
AI wordt een bepalende technologie voor onze economie, industrie, gezondheidszorg, defensie, overheid en arbeidsmarkt. Succesvolle AI-bedrijven leveren niet alleen winst op. Rond deze bedrijven ontstaan hoogwaardige banen, intellectueel eigendom, nieuwe startups, specialistische leveranciers en waardevolle kennis.
Wanneer Nederlands AI-talent vooral dankzij buitenlandse investeerders groeit, bestaat het risico dat ook de zeggenschap en toekomstige economische waarde geleidelijk naar het buitenland verschuiven.
Niet omdat buitenlandse investeerders iets verkeerd doen. Zij herkennen kansen en handelen daarnaar. Het probleem is dat Nederlandse investeerders en de Nederlandse overheid onvoldoende in staat zijn om op dezelfde schaal mee te spelen.
We moeten buitenlandse investeringen daarom niet wantrouwen. Integendeel. Internationale investeerders brengen geld, kennis, netwerken en toegang tot wereldmarkten. Zonder dit kapitaal zouden veel Europese AI-bedrijven helemaal niet kunnen opschalen.
Het probleem is onze afhankelijkheid ervan.
Een recent rapport van Crunchbase en HumanX over de Europese en Nederlandse technologiesector concludeert dat Nederland alles in huis heeft om wereldwijd te concurreren. Tegelijkertijd komt ongeveer driekwart van de investeringen in Nederlandse AI-startups uit het buitenland, waarvan een groot deel uit de Verenigde Staten.
De vraag is daarom of Nederland voldoende investeringskracht kan organiseren om een serieus deel van de toekomstige economische waarde hier te behouden.
We hebben niet alleen meer startups nodig, maar vooral meer doorgroeikapitaal. Overheid, pensioenfondsen, investeringsmaatschappijen, kennisinstellingen en bedrijfsleven moeten veel intensiever samenwerken. Niet pas wanneer een bedrijf vertrekt, maar juist wanneer een grote investeringsronde zich aandient.
De Boardroom besteedde eerder in een uitzending en podcast al aandacht aan precies dit probleem: Nederland functioneert als kweekvijver voor AI-startups, maar dreigt het nakijken te hebben zodra een volgende grote financieringsronde nodig is.
CuspAI en General Intuition laten zien dat Nederlanders bedrijven kunnen bouwen die tot de internationale AI-top behoren. Dat is het goede nieuws.
Nu moeten we ervoor zorgen dat onze competitie sterk genoeg wordt om deze talenten hier te laten groeien.
Nederland hoeft buitenlandse topclubs niet buiten de deur te houden. Maar we moeten wel zelf kunnen mee-investeren. Anders blijven we de spelers opleiden, terwijl buitenlandse bedrijven en investeerders uiteindelijk met de prijzen, de kennis, de zeggenschap en de economische opbrengsten naar huis gaan.
Het wordt tijd dat Nederland niet alleen talent levert voor de AI-Champions League, maar deze uiteindelijk zelf ook een keer wint.
