Nederland wil internationaal een sterkere positie innemen op het gebied van kunstmatige intelligentie. Het kabinet wil de Europese AI-capaciteit versterken, strategische afhankelijkheden verkleinen en Nederlandse AI-bedrijven helpen om internationaal nieuwe markten te bereiken.
Voor de Nederlandse AI-sector liggen hier kansen die verder gaan dan alleen export.
AI is inmiddels veel meer dan een technologisch onderwerp. Het raakt economie, veiligheid, arbeidsmarkt, innovatie en de internationale concurrentiepositie van landen. Precies daarom presenteerde het kabinet op 3 juli 2026 een internationale strategie voor een veilige en verantwoorde AI-transitie.
Daarin kiest Nederland nadrukkelijk voor een combinatie van economische kansen, veiligheid en verantwoord gebruik van AI. Een van de concrete doelen is betere internationale markttoegang voor Nederlandse AI-aanbieders. Tegelijk wil het kabinet investeren in internationale samenwerking rond onderzoek, innovatie en talent en meer AI-kennis opbouwen binnen het diplomatieke netwerk.
Voor Nederlandse AI-bedrijven is dat een belangrijke ontwikkeling.
Een groot deel van de internationale AI-infrastructuur wordt momenteel buiten Europa ontwikkeld. Denk aan modellen, cloudinfrastructuur en rekenkracht. Het kabinet wil deze strategische afhankelijkheden verminderen en tegelijkertijd de Europese AI-industrie versterken.
Maar digitale soevereiniteit gaat niet alleen over technologie zelf. Het gaat ook over het vermogen van Europese en Nederlandse bedrijven om zelfstandig te groeien en internationaal een positie op te bouwen.
Dat komt sterk naar voren in het rapport Export AI: Global opportunities, Dutch AI solutions , dat EY-Parthenon voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken opstelde. Volgens het onderzoek dreigt Nederland zonder een sterk eigen AI-ecosysteem uiteindelijk vooral consument te worden van technologie die elders wordt ontwikkeld.
Internationalisering is daarom meer dan een commerciële kans. Het kan Nederlandse bedrijven toegang geven tot grotere markten, investeerders, talent, internationale kennis en R&D-samenwerkingen.
“We praten in Nederland terecht veel over verantwoord AI-gebruik. Maar verantwoordelijkheid en ondernemerschap moeten elkaar juist versterken. We hebben hier ontzettend veel kennis en innovatieve AI-bedrijven. Mijn ambitie is dat we die Nederlandse kwaliteit ook internationaal veel zichtbaarder maken.”
Hans Schuurmans, voorzitter BRAIN Nederland
Nederland hoeft daarbij niet op ieder onderdeel van AI te concurreren met de grootste Amerikaanse of Chinese technologiebedrijven.
Het exportonderzoek wijst juist op kansen in sectoren waarin Nederland al beschikt over sterke kennis, data en ecosystemen. Genoemd worden onder andere AgriTech, HealthTech, logistiek en semiconductors. Voorbeelden lopen uiteen van precisielandbouw en medische beeldvorming tot logistieke automatisering en industriële digital twins.
Dat is ook voor veel members van BRAIN Nederland herkenbaar. Veel Nederlandse AI-bedrijven ontwikkelen geen algemeen AI-model, maar passen AI toe om een specifiek probleem binnen een sector of bedrijfsproces beter op te lossen.
Precies daarin kan internationaal onderscheid ontstaan: niet per se door de grootste te zijn, maar door ergens aantoonbaar heel goed in te zijn.
Een andere belangrijke conclusie is dat er niet één internationale route bestaat.
Het onderzoek keek onder andere naar Duitsland, Zweden, Zuid-Korea en de Verenigde Staten. Duitsland biedt bijvoorbeeld interessante mogelijkheden in industrie en logistiek, maar vraagt vaak om geduld, vertrouwen en lokale relaties. Zweden is interessant voor pilots en gezamenlijke innovatie. Zuid-Korea kent kansen in gespecialiseerde toepassingen, maar lokale partners zijn belangrijk. De Verenigde Staten bieden grote markten en veel kapitaal, maar ook stevige concurrentie en hogere toetredingsdrempels.
Voor AI-bedrijven betekent dit dat internationalisering eigenlijk met een andere vraag moet beginnen. Niet: naar welk land willen we? Maar: in welke markt heeft onze specifieke kennis of oplossing de grootste toegevoegde waarde?
Daar kan ook de overheid een belangrijke rol spelen.
Nederland beschikt via ambassades, consulaten en economische netwerken over contacten over de hele wereld. In de internationale AI-strategie wil het kabinet de AI-kennis van diplomaten vergroten en nieuwe internationale coalities en samenwerkingen ontwikkelen.
Het exportonderzoek noemt daarnaast concrete instrumenten zoals handelsmissies, internationale beurzen, matchmaking, soft-landingprogramma’s, investeerderscontacten en internationale onderzoeksprogramma’s. Ook wordt geadviseerd de Nederlandse AI-sector structureel te volgen, zodat kansen sneller kunnen worden herkend en ondersteuning beter kan worden afgestemd.
Dat laatste is interessant voor BRAIN Nederland. Want om Nederlandse AI-bedrijven internationaal te ondersteunen, moet ook duidelijk zijn welke technologie en oplossingen Nederland daadwerkelijk in huis heeft.
We zijn zeer positief over de visie om economische kansen, internationale samenwerking en verantwoord AI-gebruik met elkaar te verbinden.
Daarbij zien we voor BRAIN Nederland vooral een verbindende rol.
Onze members beschikken over technologie, sectorkennis en praktijkervaring. De overheid beschikt over internationale relaties, marktkennis en toegang tot netwerken die voor individuele bedrijven soms moeilijk bereikbaar zijn. Wanneer die twee werelden dichter bij elkaar komen, kunnen nieuwe mogelijkheden ontstaan.
“Wat mij betreft moeten we heel praktisch gaan kijken waar we elkaar kunnen helpen. Welke Nederlandse AI-oplossingen hebben internationaal potentieel? In welke landen ontstaan kansen? Waar lopen ondernemers tegenaan? En hoe kunnen overheid en sector samen deuren openen? Daar kan BRAIN Nederland namens en samen met onze members een mooie rol in spelen.”, aldus Hans Schuurmans
De internationale AI-strategie biedt daarvoor een interessant vertrekpunt. Het kabinet wil de positie van Nederlandse bedrijven in strategische waardeketens versterken en koppelt AI nadrukkelijk aan de Nederlandse handels- en investeringsagenda.
Voor BRAIN Nederland is de volgende stap helder: niet alleen werken aan een professionele en verantwoordelijke AI-sector in Nederland, maar ook zorgen dat Nederlandse AI-kennis internationaal beter wordt gezien, gevonden en benut.
Want uiteindelijk wordt een sterke Nederlandse AI-sector niet alleen bepaald door wat we hier ontwikkelen.
Maar ook door de positie die we daarmee in de wereld weten te veroveren.
